Gebze-Çayırova’nın Sanayi Mirası TOE Kitaplaştırıldı

Federal Türk Kamyonları A.Ş. adıyla 1955 yılında Çayırova’da kurulan şirket, o dönem ülkede yaşanan döviz sıkıntıları nedeniyle deneme üretimine ancak 1958 yılında başlayabilmiş, ilk ticari aracını ise 1959 yılında satışa sunmuştu. Üretim sürecinde yaşanan sıkıntılar neticesinde 1960 yılında Amerikan Federal Motor Truck Company ile olan ortaklık sona erdirilmiş ve şirket adını “Türk Otomotiv Endüstrileri A.Ş.” (TOE) olarak değiştirmiştir. İkonik Üretimler ve Sona Eren Bir Devir TOE, 1963 yılında dünyaca ünlü International Harvester (IH) şirketi ile lisans ve ortaklık anlaşması imzaladı. Bu anlaşmanın ardından Gebze-Çayırova’daki fabrika sahasında IH markası altında farklı tonajlarda kamyon, kamyonet, minibüs ve traktör üretimi gerçekleştirildi. Ancak yıllar içinde yaşanan ekonomik sıkıntıları aşamayan TOE, 1993 yılında Özelleştirme İdaresi tarafından satıldı. Fabrika çalışanlarının 30 Nisan 1993’te işten çıkarılmasıyla sanayi devinin kapılarına kilit vuruldu. Türk otomotiv sanayisinin gelişimine öncülük eden, yüzlerce çalışanı için hem bir ekmek kapısı hem de bir okul niteliği taşıyan TOE’nin unutulan tarihini aydınlatan bu çalışma, Türk sanayi tarihinin önemli bir dönemine ışık tutuyor.