Dijital reklamda yoğunlaşma sürüyor

Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün yayımladığı “Dijital Reklamcılık Raporu”, Türkiye’de arama hizmetleri, dijital reklamcılık ve mobil uygulama ekosistemindeki yoğunlaşmanın ekonomik etkilerini rakamlarla ortaya koydu. Rapora göre rekabetin artması halinde milyarlarca dolarlık tasarruf mümkün. ANKARA (İGFA) - Ankara merkezli düşünce kuruluşu Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün hazırladığı “Dijital Reklamcılık Raporu”, Türkiye’de dijital reklamcılık, genel arama hizmetleri ve mobil uygulama ekosistemindeki yoğunlaşmanın ekonomik etkilerini veri temelli analizlerle ortaya koydu. Rapora, Enstitü Başkanı Av. Dr. Yavuz Selim Günay ile Araştırma ve Veri Analizi Programı Direktörü Yağmur Uzunırmak imza attı. DİJİTAL REKLAM YATIRIMLARI HIZLA BÜYÜYOR Rapora göre Türkiye’de toplam medya ve reklam yatırımları 2024 itibarıyla 253,6 milyar liraya ulaştı. Bunun yüzde 72,4’ünü dijital mecralar oluşturdu. Toplam dijital reklam harcamalarının 2022’de 831 milyon dolar seviyesindeyken 2025’te 1,084 milyar dolara çıktığı, 2028’de ise 1,359 milyar dolara ulaşmasının beklendiği belirtildi. Altı yıllık dönemdeki artış oranı yaklaşık yüzde 63. Büyümenin en güçlü olduğu alan ise arama reklamcılığı. 2022’de yaklaşık 430 milyon dolar olan arama reklamı harcamalarının 2025’te 600 milyon doların üzerine çıktığı, 2028’de 800 milyon dolara yaklaşacağı öngörülüyor. PAZAR PAYI ARTTIKÇA TIKLAMA MALİYETİ YÜKSELİYOR Raporda, Google’ın genel arama pazar payı ile tıklama başına maliyet (TBM) arasındaki ilişkiye dikkat çekildi.   Google’ın pazar payının görece düşük olduğu Güney Kore ve Rusya gibi ülkelerde TBM 0,26–0,28 dolar bandında seyrederken; pazar payının yüzde 90’lara yaklaştığı ülkelerde maliyetlerin belirgin biçimde arttığı belirtildi. Türkiye’de Google’ın arama pazar payının yüzde 85’in üzerinde olduğu, TBM’nin ise 0,65 dolar ile tabloda yer alan ülkeler arasında en yüksek seviyelerden birine ulaştığı ifade edildi. Dünya ortalaması ise 0,60 dolar.   Raporda, yerel veya alternatif arama motorlarının bulunduğu pazarlarda reklamverenler açısından daha rekabetçi bir fiyatlama ortamı oluştuğu vurgulandı. E-TİCARET BÜYÜYOR ANCAK PAY HÂLÂ SINIRLI Türkiye’de e-ticaret kullanım oranı 2019’da yüzde 10 seviyesindeyken 2023’te yüzde 20’ye yükseldi, 2024’te ise yüzde 19’a geriledi. Çevrim içi alışveriş yapan yetişkin nüfus oranı ise 2017’de yüzde 25 iken 2025’te yüzde 56’ya çıktı.   Platform bazlı dağılımda ise; Trendyol yaklaşık yüzde 22, Hepsiburada yaklaşık yüzde 12, n11 yaklaşık yüzde 6, Amazon yaklaşık yüzde 6, PttAVM yaklaşık yüzde 5, Getir yaklaşık yüzde 5, Diğerleri yüzde 43 oranında yer aldı. Raporda “diğerleri” kategorisindeki aktörlerin tüketiciye erişimde büyük ölçüde dijital reklama bağımlı olduğu vurgulandı. Türkiye’de akıllı telefon kullanım oranı 2020’de yüzde 65 iken 2026’da yüzde 96’ya ulaştı. 2027 sonrasında yüzde 97 seviyesinde yatay seyir öngörülüyor. Mobil uygulama gelirlerinin 2020’de 954 milyon dolardan 2024’te 1,278 milyar dolara çıktığı, 2029’da 1,652 milyar dolara ulaşmasının beklendiği aktarıldı. Gelirlerin en büyük kısmını oyun uygulamaları oluşturuyor. Uygulama mağazası gelir dağılımında ise Google Play’in yüzde 61, App Store’un yüzde 39 paya sahip olduğu belirtildi. Rapora göre geliştiriciler fiilen bu iki mağazaya bağımlı.   TURİZM VE REEL SEKTÖR DE ETKİLENİYOR Türkiye’de turizm ve otel pazarının 2024’te 60 milyar dolara ulaştığı, 2028’de 75 milyar dolara çıkmasının beklendiği ifade edildi. Raporda turizm sektörünün arama motorları ve çevrim içi platformlara yüksek derecede bağımlı olduğuna dikkat çekildi. 4 MİLYAR DOLARLIK TASARRUF SENARYOSU Raporda dikkat çeken başlıklardan biri de tasarruf potansiyeli oldu. Google’ın arama pazar payının yüzde 70’ler seviyesine gerilemesi halinde TBM’nin yaklaşık yarı yarıya düşebileceği, 2022’den bu yana toplam arama reklam harcamaları dikkate alındığında yaklaşık 4 milyar dolar tasarruf sağlanabileceği hesaplandı. Alternatif ve daha düşük komisyonlu bir uygulama mağazası modelinde ise 2019–2029 döneminde yaklaşık 1,8 milyar dolarlık maliyetten kaçınılabileceği belirtildi. Enstitüye göre dijital reklamcılık ve arama hizmetlerinde rekabetin artması; e-ticaretin derinleşmesi, KOBİ’lerin dijitalleşmesi ve turizm gibi stratejik sektörlerin uluslararası rekabet gücü açısından doğrudan refah artışı sağlayabilir.